Trong vườn cây ăn trái, bà con thường chú ý nhiều đến đạm, lân, kali. Nhưng có một nguyên tố rất nhỏ mà thiếu là cây “hụt hơi” ngay ở giai đoạn quan trọng nhất: ra hoa, đậu trái và nuôi trái. Đó chính là Bo (Boron, ký hiệu B). Cây chỉ cần Bo với lượng rất ít, nhưng thiếu thì hoa không đậu, trái dễ rụng, méo, nứt; còn bón dư thì cây lại bị ngộ độc.
. Vai trò chính của Bo đối với cây
- Làm vách tế bào chắc khỏe: Nguyên tố này giúp các tế bào mới hình thành có vách vững chắc, nhờ đó đọt non, rễ non và trái non phát triển bình thường, ít bị nứt, biến dạng.
- Giúp hoa thụ phấn, đậu trái: Nguyên tố này cần cho hạt phấn nảy mầm và ống phấn phát triển. Thiếu Bo, hoa có thể nở nhiều nhưng tỷ lệ đậu trái thấp, dễ rụng.
- Hỗ trợ vận chuyển đường và dinh dưỡng: Chất này tham gia đưa đường từ lá về nuôi hoa, trái và rễ, góp phần cho trái lớn đều, chất lượng tốt.
- Phối hợp với Canxi: Nó còn giúp cây sử dụng Canxi hiệu quả hơn, từ đó trái chắc, vỏ cứng cáp và hạn chế nứt trái.
- Kích thích đọt và rễ phát triển: Nguyên tố này có mặt ở các điểm sinh trưởng như đọt non, chóp rễ, giúp cây ra đọt, ra rễ khỏe.
2. Vì sao cây dễ bị thiếu Bo?
Bo là nguyên tố rất khó di chuyển trong cây. Lá già có chất này rồi thì cây không chuyển được sang lá non. Vì vậy, cây cần được cung cấp đều đặn, và triệu chứng thiếu thường hiện ra ở phần non như đọt, hoa, trái non.
Một số điều kiện làm vườn dễ thiếu Bo:
- Đất cát, đất nhẹ, giữ nước và giữ dinh dưỡng kém, mưa nhiều dễ rửa trôi Bo.
- Đất nghèo chất hữu cơ.
- Đất khô hạn kéo dài, rễ hút kém.
- Dùng nhiều đạm, kali hoặc vôi nhưng không cân đối vi lượng, làm cây khó hấp thu Bo.
- Đất pH quá cao (sau khi dùng vôi nhiều) làm Bo khó tan, cây hút không được.
3. Nhận biết cây thiếu Bo
Bà con có thể quan sát các dấu hiệu sau:
- Đọt non: nhỏ, cong queo, dày và giòn, lâu ngày đọt có thể khô chết.
- Hoa và trái non: hoa nhiều nhưng đậu kém, trái non rụng nhiều.
- Trái lớn: trái méo, nứt, vỏ cứng, ruột có thể bị xốp hoặc khô, chất lượng giảm.
- Rễ: rễ ngắn, mập, phát triển kém.
Biểu hiện cụ thể trên một số cây ăn trái phổ biến:
| Loại cây | Biểu hiện thường gặp khi thiếu Bo |
| Sầu riêng | Hoa ít đậu trái, rụng trái non; trái dễ méo, lệch; đọt non nhỏ, biến dạng. |
| Xoài | Rụng trái non nhiều; trái nhỏ, nứt vỏ; chồi non chết khô. |
| Cây có múi (cam, bưởi, quýt) | Vỏ trái dày, cứng, dễ nứt; múi khô xốp; lá non nhỏ, giòn. |
| Nhãn, vải, chôm chôm | Hoa nhiều nhưng đậu trái kém, rụng trái; trái nứt khi lớn. |
| Thanh long, ổi, mận | Đọt non cong queo, chai cứng; trái nhỏ, méo, chất lượng kém. |

Hình 1: Đọt non thiếu Bo
Lưu ý: Triệu chứng dễ nhầm với thiếu Canxi, thiếu Kẽm hoặc do sâu bệnh (nhện, rệp) làm đọt biến dạng. Bà con nên quan sát thêm đất, thời tiết, tình hình dùng phân và nhờ kỹ thuật viên nhận định trước khi xử lý.
4. Cung cấp Bo như thế nào cho đúng?
4.1. Nguồn Bo thường dùng
Trên thị trường có các dạng tan nhanh dùng để phun lá hoặc tưới gốc, và các dạng Bo hữu cơ hoặc dạng chelate. Mỗi loại có hàm lượng Bo khác nhau nên bà con cần đọc kỹ nhãn sản phẩm.
4.2. Thời điểm quan trọng
- Trước khi ra hoa: giúp hoa phát triển đầy đủ, hạt phấn khỏe.
- Lúc hoa nở và sau khi đậu trái: hỗ trợ thụ phấn, giữ trái non.
- Giai đoạn nuôi trái: giúp trái lớn đều, hạn chế nứt, méo.
- Sau thu hoạch, khi chăm sóc cây: giúp cây ra đọt, ra rễ khỏe, chuẩn bị cho vụ sau.
4.3. Những điều cần nhớ
- Khoảng an toàn rất hẹp: thiếu thì hại, dư cũng hại. Dư Bo làm cháy mép lá già, vàng đầu lá, cây chậm phát triển.
- Luôn dùng đúng liều theo nhãn sản phẩm hoặc hướng dẫn của kỹ thuật viên, không tự ý tăng liều.
- Phun vào lúc trời mát (sáng sớm hoặc chiều mát), tránh phun khi nắng gắt hoặc sắp mưa.
- Cẩn thận khi pha chung với thuốc bảo vệ thực vật hoặc loại phân khác; nên thử pha một lượng nhỏ trước để xem có bị kết tủa, vón cục không.
- Kết hợp phân hữu cơ và cải tạo đất: đất giàu hữu cơ giữ Bo tốt hơn, cây hút đều hơn, hạn chế rửa trôi.
5. Kết luận
Bo là nguyên tố vi lượng tuy cần ít nhưng không thể thiếu đối với cây ăn trái. Cung cấp Bo đúng lúc, đúng liều giúp cây đậu trái tốt, trái lớn đều, đẹp mã và giảm các hiện tượng rụng trái, nứt trái, méo trái. Điều quan trọng là bà con theo dõi vườn thường xuyên, nhận biết sớm dấu hiệu thiếu hoặc thừa, và cung cấp hợp lý thay vì làm theo thói quen.
Việt Phát agri đồng hành cùng bà con
Nếu vườn của bà con có dấu hiệu nghi thiếu Bo hoặc chưa biết nên cung cấp vào thời điểm nào, đừng ngần ngại liên hệ Việt Phát agri để được kỹ thuật viên hỗ trợ, tư vấn theo từng loại cây và từng giai đoạn sinh trưởng.
