2 Hoạt chất Metiram và Pyraclostrobin: Bộ đôi kiểm soát nấm bệnh cây ăn trái

 

Hiện tại nếu bà con vẫn chưa tìm được dòng thuốc nấm bệnh hiệu quả và giá cả ổn định thì có thể thử tìm hiểu dòng thuốc chứa metiram và pyraclostrobin, hai hoạt chất trừ nấm tiên tiến có cơ chế tác động hoàn toàn khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau rất tốt. Đây là lý do vì sao tổ hợp này thường xuất hiện trong danh mục thuốc phòng trừ thán thư, đốm lá, sương mai trên nhiều loại cây ăn trái, trong đó có sầu riêng. Bài viết này đi vào chi tiết hàm lượng, liều lượng và quy trình sử dụng cụ thể để bà con áp dụng đúng ngay tại vườn.

1. Metiram là gì?

  • Thuộc nhóm Dithiocarbamate, cùng họ với Mancozeb được liệt vào nhóm hoạt chất trừ nấm tiếp xúc, phổ tác động rộng, đã được sử dụng lâu đời trong nông nghiệp.
  • Cơ chế tác động đa điểm: Metiram tạo lớp màng bảo vệ trên bề mặt lá, đồng thời ức chế nhiều hệ enzyme khác nhau trong tế bào nấm, ngăn bào tử nảy mầm và xâm nhập vào mô cây.
  • Vì tác động vào nhiều điểm đích cùng lúc, Metiram có nguy cơ kháng thuốc thấp hơn nhiều so với các hoạt chất tác động đơn điểm, từ đó hoạt chất này thường được chọn làm “đối tác” đi kèm các hoạt chất nội hấp thế hệ mới.
  • Do tác động chủ yếu ở bề mặt (tiếp xúc), Metiram thiên về vai trò phòng bệnh, nên khuyến cáo cần phun trước hoặc ngay khi bệnh chớm xuất hiện để phát huy hiệu quả tối đa.

2. Pyraclostrobin là gì?

  • Thuộc nhóm Strobilurin (QoI: nhóm ức chế hô hấp ở vị trí Qo), do tập đoàn đa quốc gia BASF phát triển, là một trong những hoạt chất trừ nấm phổ rộng và hiệu lực cao được dùng phổ biến hiện nay.
  • Cơ chế tác động: ức chế quá trình hô hấp của ty thể trong tế bào nấm, khiến nấm không đủ năng lượng để nảy mầm bào tử và phát triển sợi nấm.
  • Có tính nội hấp cục bộ, thấm sâu vào mô lá (translaminar) và khả năng phân bố lại trên bề mặt lá, giúp bảo vệ được cả những vùng lá chưa được phun trực tiếp và lá non mọc ra sau khi phun.
  • Ngoài công dụng trừ nấm, Pyraclostrobin còn được ghi nhận có tác dụng sinh lý phụ trên cây trồng: giúp cây xanh lá, phục hồi nhanh sau stress và sinh trưởng đều hơn.
  • Nhóm QoI có nguy cơ kháng thuốc rất cao, đặc biệt khi dùng đơn lẻ và lặp lại nhiều lần; đây chính là lý do các khuyến cáo kỹ thuật luôn nhấn mạnh việc phối hợp hoạt chất khi sử dụng Pyraclostrobin.

3. Hàm lượng phổ biến trong sản phẩm thương mại

Trên thị trường, tổ hợp Metiram + Pyraclostrobin thường được đóng gói dưới dạng thuốc hạt tan trong nước (WG/WDG), phổ biến nhất là công thức 60% tổng hoạt chất, ví dụ dòng sản phẩm Morio Top 600WG được đăng ký bởi Việt Phát agri:

Thành phầnHàm lượngVai trò
Metiram550 g/kg (55%)Tiếp xúc, phòng ngừa, đa điểm tác động
Pyraclostrobin50 g/kg (5%)Nội hấp cục bộ, trị bệnh, đơn điểm tác động
Dạng thuốcWG / WDG (hạt phân tán trong nước)Dễ pha, tan nhanh, bám dính tốt trên lá

Lưu ý: hàm lượng cụ thể có thể khác nhau tùy nhà sản xuất và tên thương mại (ví dụ 60WG, 66.8WG…), nên luôn kiểm tra đúng thông tin trên bao bì sản phẩm mình đang dùng trước khi pha.

Metiram + Pyraclostrobin dạng WG

Hình 1: Hợp chất Metiram + pyraclostrobin (Morio Top 600WG)

4. Liều lượng và cách pha cụ thể

  • Liều khuyến cáo phổ biến: 25–35 g thuốc cho bình 16–25 lít nước (tương đương khoảng 1,5–2 g/lít nước), tùy mức độ bệnh và khuyến cáo trên nhãn từng sản phẩm.
  • Với phun theo diện tích lớn bằng thiết bị nông nghiệp: khoảng 0,6–0,7 kg sản phẩm pha trong 200 lít nước cho mỗi ha (áp dụng tham khảo từ khuyến cáo trên các cây ăn trái, cần điều chỉnh theo tán cây sầu riêng trưởng thành cần lượng nước phun nhiều hơn).
  • Cách pha: hòa tan thuốc trực tiếp vào một ít nước trước, khuấy đều cho tan hết rồi mới đổ vào bình phun đã có sẵn phần nước còn lại, tránh đổ thuốc bột trực tiếp vào bình đầy nước gây vón cục.
  • Phun ướt đều tán lá, ưu tiên cả mặt dưới lá; nơi bào tử nấm thán thư, sương mai thường tồn tại và phát tán.
  • Chu kỳ phun phòng ngừa định kỳ: 7–10 ngày/lần trong giai đoạn cao điểm bệnh (đầu mùa mưa, ra lá non); có thể giãn cách 10–15 ngày/lần trong giai đoạn ổn định.
  • Thời gian cách ly trước thu hoạch: thường khuyến cáo tối thiểu 7–14 ngày tùy sản phẩm cụ thể; cần đọc kỹ nhãn thuốc, đặc biệt khi phun gần thời điểm thu hoạch trái.

5. Đối tượng bệnh cụ thể trên sầu riêng và cây ăn trái

Bệnh hạiTác nhânGhi chú khi dùng
Thán thưColletotrichum spp.Hiệu quả cao khi phun ngay giai đoạn đầu vết bệnh còn nhỏ
Cháy lá, đốm láNhiều loại nấm gây đốm láPhun phòng trước các đợt mưa kéo dài
Sương mai, giả sương maiPhytophthora, PeronosporaKết hợp với biện pháp thoát nước tốt trong vườn
Rỉ sắtNấm gỉ sắt (rust fungi)Thường gặp trên nhiều cây ăn trái, phun định kỳ mùa ẩm
Phấn trắngNấm phấn trắng (powdery mildew)Phun khi thời tiết khô nóng xen kẽ ẩm, dễ bùng phát

6. Thời điểm áp dụng theo giai đoạn sinh trưởng sầu riêng

  • Giai đoạn ra lá non (đọt non): phun phòng ngừa vì lá non rất dễ nhiễm thán thư, cháy lá do nấm.
  • Đầu và giữa mùa mưa: đây là giai đoạn nguy cơ bùng phát bệnh cao nhất do độ ẩm tăng cao, nên chủ động phun phòng theo chu kỳ định kỳ thay vì chờ bệnh xuất hiện.
  • Giai đoạn nuôi bông, nuôi trái: hạn chế phun sát ngày xổ nhụy để tránh ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn; có thể phun trước hoặc sau giai đoạn hoa nở rộ.
  • Sau khi cắt tỉa cành, tạo tán: phun phòng ngừa tại các vết cắt và khu vực xung quanh để hạn chế nấm xâm nhập qua vết thương .

7. Lưu ý quan trọng khi sử dụng

  • Luân phiên với các hoạt chất có cơ chế tác động khác (không thuộc nhóm QoI) giữa các lần phun trong vụ, để quản lý tính kháng thuốc bền vững, không chỉ dựa vào một tổ hợp duy nhất.
  • Không phối trộn tùy tiện với các loại thuốc hoặc phân bón lá khác khi chưa rõ khả năng tương thích, tránh làm giảm hiệu lực hoặc gây cháy lá.
  • Đảm bảo thời gian cách ly theo khuyến cáo trước khi thu hoạch để an toàn cho sản phẩm và người tiêu dùng.
  • Nhóm Strobilurin có ảnh hưởng nhất định đến môi trường thủy sinh; hạn chế để thuốc chảy tràn xuống ao, mương, kênh rạch gần vườn.
  • Trang bị bảo hộ lao động đầy đủ (khẩu trang, găng tay, kính bảo hộ) khi pha và phun thuốc.
  • Nên phối hợp biện pháp canh tác (cắt tỉa thông thoáng, thoát nước tốt) song song với việc dùng thuốc để tăng hiệu quả phòng bệnh lâu dài, thay vì chỉ phụ thuộc vào hóa chất.
  • Nếu bà con còn thắc mắc về sản phẩm chứa hai hoạt chất trên có thể liên hệ ngay cho Việt Phát agri qua sđt hoăc zalo sẽ được hỗ trợ miễn phí sớm nhất có thể. Việt Phát agri thông qua bài báo này có thể góp chút sức giúp bà con có một vụ mùa thành công.

Bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ tài liệu kỹ thuật và thông tin công bố của các nhà cung cấp hoạt chất. Liều lượng, hàm lượng và thời gian cách ly có thể khác nhau tùy sản phẩm thương mại cụ thể — bà con cần đọc kỹ nhãn thuốc mình đang sử dụng và tham khảo thêm ý kiến kỹ sư nông nghiệp trước khi áp dụng cho vườn của mình.